Sırpçada Yalın Halde Sıfat Uyumu
Türkçede sıfat hiç değişmez: "iyi adam", "iyi kadın", "iyi çocuk". Sırpçada ise sıfat, yanında durduğu ismin cinsine uymak zorundadır. Yalın halin tekilinde kural çok düzenlidir: eril isimlerde sıfat ek almaz, dişil isimlerde -a, nötr isimlerde -o eki gelir. İşte aynı sıfatın üç biçimi: dobar čovek, dobra žena, dobro dete. Yalnızca son harf değişir, kök aynı kalır; bu yüzden velik grad, velika kuća, veliko selo dersin. İsmin cinsini çoğunlukla sonundan anlarsın: ünsüzle bitiyorsa eril, -a ile bitiyorsa dişil, -o veya -e ile bitiyorsa nötr. Sıfat da tıpkı Türkçedeki gibi ismin önünde gelir. En sık hata sıfatı sabit bırakmaktır: "dobar žena" yanlış, doğrusu dobra žena.
Örnekler
- dobar čovek a good man
- dobra žena a good woman
- dobro dete a good child
Dersin tamamı
Videodaki her şey, yazılı olarak.
-
'Dobar žena' de, bir Sırp hemen bir şeylerin yanlış olduğunu duyar. Sıfat, ismiyle uyumlu olmalı ve bu derste nasıl olduğunu öğreneceksin.
-
Sıfat bir ismi niteler: iyi, büyük, güzel. Sırpçada sıfat değişmez değildir. Yanında durduğu isme göre biçim değiştirir.
-
Bugün en basit duruma bakıyoruz: yalın halin tekili. Burada ismin cinsi — eril, dişil veya nötr — sıfatın ekini belirler.
-
İşte tüm kural tek bir resimde. Eril ek almaz: dobar. Dişil -a ekler: dobra. Nötr -o ekler: dobro. Üç cins, üç ek.
-
İsmin cinsini nasıl bilirsin? Çoğunlukla sonundan. Ünsüz eril demektir, -a genellikle dişil, ve -o veya -e genellikle nötr.
-
Erille başlayalım. 'Čovek' ismi ünsüzle biter, yani eril, ve sıfat ek almaz. dobar čovek
-
Şimdi dişil. 'Žena' ismi -a ile biter, dolayısıyla sıfat da -a ekini alır. dobra žena
-
Ve nötr. 'Dete' ismi nötrdür, dolayısıyla sıfat -o ekini alır. dobro dete
-
Aynı kalıp her sıfatla işler. 'Velik'i alalım. Eril isim 'grad' ile eksiz kalır. velik grad
-
Dişil isim 'kuća' ile aynı sıfat -a alır. velika kuća
-
Ve nötr isim 'selo' ile -o alır. Dikkat et: sadece sıfatın sonu değişir, kökü aynı kalır. veliko selo
-
İşte en sık yapılan hata. Yeni başlayanlar sıfatı her cins için aynı bırakır. 'Dobar žena' yanlıştır: 'žena' dişildir, bu yüzden 'dobra žena' olmalı.
-
Bir ayrıntı daha: sıfat genellikle ismin önünde gelir, tıpkı İngilizcedeki gibi. Önce sıfat, sonra isim: 'dobra ideja', 'lep dan'.
-
Özetleyelim. Yalın halin tekilinde: eril eksiz, dişil -a ekler, nötr -o ekler. Sıfat cinse uyar ve önünde gelir. Hepsi bu.