imati / nemati στα σερβικά: «έχω», «δεν έχω» και η σωστή πτώση
Το imati («έχω») είναι από τα πιο συχνά ρήματα στα σερβικά, οπότε αξίζει να το βάλεις γερά από την αρχή. Στον ενεστώτα κλίνεται imam, imaš, ima, imamo, imate, imaju, και το αντικείμενο μπαίνει στην αιτιατική: λέμε «Imam sestru» (το sestra γίνεται sestru). Η μεγάλη παγίδα είναι η άρνηση: δεν υπάρχει «ne imam» — το ne ενώνεται με το ρήμα σε μία λέξη, nemam. Και κάτι που οι Έλληνες πιάνουν εύκολα: μετά το nemam το αντικείμενο πηγαίνει συνήθως στη γενική, γι' αυτό λέμε «Nemam novca» και «Nemam vremena». Για ερώτηση, βάζεις το μόριο li: «Imaš li auto?». Με λίγη εξάσκηση γίνονται αυτόματα.
Παραδείγματα
- Imam sestru. I have a sister.
- Nemam novca. I have no money.
- Imaš li auto? Do you have a car?
Ολόκληρο το μάθημα
Όλα όσα υπάρχουν στο βίντεο, σε κείμενο.
-
„Imam sestru.“ Εύκολο, έτσι; Αλλά η άρνηση δεν είναι „ne imam“ — αλλά μία ενωμένη λέξη, „nemam“. Και τότε το αντικείμενο μετακινείται συχνά σε άλλη πτώση. Ας το ξεκαθαρίσουμε ως το τέλος.
-
Το „imati“ σημαίνει „έχω“ — το χρησιμοποιείς συνέχεια: για πράγματα, οικογένεια, χρόνο και υποχρεώσεις. Ο πιο σημαντικός κανόνας: το αντικείμενο μετά το „imati“ μπαίνει στην αιτιατική, την πτώση που απαντά στην ερώτηση „ποιον, τι“.
-
Να ο ενεστώτας του ρήματος „imati“. „Ja imam, ti imaš, on ima, mi imamo, vi imate, oni imaju.“ Η έμφαση είναι στον τύπο „imam“ — αυτό είναι το „έχω“, ο πιο συχνός τύπος που θα ακούσεις.
-
Πρώτο παράδειγμα. Το „sestra“ είναι θηλυκό και στην αιτιατική αλλάζει την κατάληξη: το „sestra“ γίνεται „sestru“. Γι' αυτό λέμε: Imam sestru. Βλέπεις πώς η κατάληξη A μετατράπηκε σε U — αυτή είναι η αιτιατική στην πράξη.
-
Τώρα κάτι που μοιάζει με εξαίρεση, αλλά δεν είναι. Το „auto“ είναι αρσενικό και άψυχο, και τέτοια ουσιαστικά μένουν ίδια στην αιτιατική — δεν αλλάζει τίποτα. Imam auto. Το „auto“ είναι ίδιο στην ονομαστική και στην αιτιατική — γι' αυτό ακούγεται εύκολο.
-
Τώρα η άρνηση. Αυτό είναι καθοριστικό: η άρνηση του ρήματος „imati“ δεν είναι δύο λέξεις. Δεν λέμε „ne imam“. Το „ne“ και το „imam“ ενώνονται σε μία λέξη — „nemam“. Είναι ανώμαλο, αλλά πάντα λέγεται έτσι.
-
Να το πιο συχνό λάθος των αρχαρίων. Το „ne imam“ δεν υπάρχει στα σερβικά. Πάντα „nemam“. Το ίδιο ισχύει για όλα τα πρόσωπα: nemaš, nema, nemamo, nemate, nemaju.
-
Και το δεύτερο μέρος της παγίδας. Μετά το καταφατικό „imam“ το αντικείμενο είναι στην αιτιατική. Αλλά μετά το αρνητικό „nemam“ το αντικείμενο μετακινείται συχνά στη γενική — την πτώση που απαντά στην ερώτηση „ποιανού, τίνος“.
-
Ας το δούμε σε ένα παράδειγμα. Το „novac“ μετά το „nemam“ πάει στη γενική και γίνεται „novca“. Γι' αυτό είναι σωστό: Nemam novca. Όχι „nemam novac“, αλλά „nemam novca“ — γενική μετά την άρνηση.
-
Η ίδια παγίδα με τη λέξη „vreme“. Μετά το „nemam“ δεν λέμε „nemam vreme“ — σωστά είναι „nemam vremena“, με γενική.
-
Πώς κάνουμε ερώτηση; Προσθέτεις το μόριο „li“ μετά το ρήμα. Το „Imaš li auto?“ σημαίνει „Έχεις αυτοκίνητο;“. Απλό και πολύ συχνό στον λόγο. Imaš li auto?
-
Τέλος, το „imati“ σχηματίζει πολλές καθημερινές εκφράσεις. „Imati vremena“ — έχω ελεύθερο χρόνο. „Imati pravo“ — έχω δίκιο. Αξίζει να τις θυμάσαι ως έτοιμες φράσεις.
-
Ας ανακεφαλαιώσουμε. Το „imati“ θέλει αιτιατική: imam sestru. Η άρνηση είναι πάντα η ενωμένη λέξη „nemam“, ποτέ „ne imam“. Και μετά το „nemam“ το αντικείμενο πάει στη γενική: nemam novca, nemam vremena.